Psychologia mózgu nastolatka / John Coleman ; tłumaczenie Katarzyna Piszczek
„Dzięki temu mogłem wyjaśnić uczniom, w jaki sposób rozwija się ich mózg i dlaczego jest to dla nich ważne”, „Pomogło mi to zrozumieć niektóre zachowania moich uczniów, dzięki czemu mogłem dostosować do nich swoją praktykę nauczania”. Cytaty te pochodzą z książki „Psychologia mózgu nastolatka” Johna Colemana, uznanego brytyjskiego psychologa klinicznego, wydanej przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Pozycja ta zainteresowała mnie nie tylko jako nauczycielkę, ale również matkę nastolatki i muszę przyznać, że się nie zawiodłam. Autor podjął się zadania zintegrowania najnowszych odkryć z dziedziny neurobiologii z codzienną praktyką wychowawczą. Dzięki takiemu podejściu czytelnik otrzymuje racjonalne wyjaśnienie zachowań nastolatków, które do tej pory wydawały się nielogiczne. John Coleman wychodzi z założenia, że ponieważ zmiany w mózgu są dla nas niewidoczne, istotne jest zrozumienie jaki mają one wpływ na młodych ludzi. To z kolei ułatwia kształtowanie wzajemnych relacji.
Autor pokazuje wpływ stresu na mózg nastolatka, wyjaśnia przyczyny mniejszej niż u dorosłych samokontroli i podejmowania ryzykownych zachowań związanych z działaniem hormonów na mózg młodzieży. John Coleman podkreśla rolę relacji rówieśniczych i wyjaśnia, dlaczego w tym wieku lęk przed wykluczeniem z grupy jest silniejszy niż instynkt samozachowawczy. Autor pokazuje jak istotne jest rozumienie procesów zachodzących w mózgu dla procesu uczenia się i pamięci oraz w jaki sposób wiedza ta przekłada się na efektywniejsze uczenie się i nauczanie. W książce wnikliwie przeanalizowano także wpływ mediów społecznościowych na układ nagrody w mózgu tłumacząc, dlaczego są one tak silnym stymulatorem dopaminy. Dla rodziców i nauczycieli istotna jest również informacja, w jaki sposób rozwój mózgu może prowadzić do powstania krótkoterminowych deficytów związanych z umiejętnościami społecznymi w tym okresie. W publikacji znajdują się też wskazówki dotyczące budowania właściwych relacji, warto podkreślić, że jej autor prowadzi praktyczne warsztaty dla rodziców i nauczycieli.
Osobiście szczególnie zainteresował mnie rozdział poświęcony często pojawiającemu się w przestrzeni publicznej pytaniu, czy obecna młodzież należy do „pokolenia płatków śniegu”. Zawiera on wyjaśnienie szeregu zagadnień związanych ze zdrowiem psychicznym i mózgiem.
Język publikacji jest wyważony – profesjonalny, a jednocześnie pozbawiony hermetycznego żargonu, co czyni ją przystępną zarówno dla psychologów, jak i świadomych rodziców. Coleman umiejętnie posługuje się przykładami z życia wziętymi, co nadaje teorii praktyczny wymiar. Strukturę książki cechuje wysoka przejrzystość, a każdy rozdział kończy się logicznym podsumowaniem, które pozwala usystematyzować zdobytą wiedzę.
Cytaty, które pojawiły się na wstępie powstały po warsztatach przeprowadzonych dla nauczycieli, jednak „Psychologia mózgu nastolatka”, to pozycja dla każdego, kto ma zarówno zawodowo jak i prywatnie kontakt z młodzieżą. To książka, która uczy empatii opartej na dowodach naukowych. Chociaż obrazowanie mózgu możliwe jest już od ponad około dwudziestu lat, to informacje z nim związane przenikają do społeczeństwa stopniowo. Ten sposób podejścia przemówił do mnie w sposób szczególny. Polecam ją zatem każdemu, komu potrzebne jest coś bardzo cennego – zrozumienie – nie tego, co dzieje się z nastolatkiem nie tak, ale tego, co dzieje się w jego mózgu i jak można młodych ludzi wesprzeć w tym procesie.
Łucja Paplińska-Filipczak