Self-Reg w edukacji : przewodnik dla nauczycieli i psychologów / Stuart Shanker, Susan Hopkins
Każdy nauczyciel musi nauczyć się odczytywać objawy zachowań wynikających z nadmiernego stresu oraz nabyć umiejętności potrzebne, by pomóc swoim uczniom zachować spokój, koncentrację i uważność. Książka Self-Reg w edukacji: przewodnik dla nauczycieli i psychologów to praktyczne kompendium wiedzy na temat samoregulacji, stworzone z myślą o nauczycielach, nauczycielach specjalistach (pedagogach, psychologach) i wszystkich osobach pracujących z dziećmi i młodzieżą. Autorzy proponują nie tylko przystępne wprowadzenie do koncepcji Self-Reg, ale również konkretne pomysły, strategie i narzędzia, które pozwalają wdrożyć tę metodę w codziennej praktyce edukacyjnej. To nie jest kolejny poradnik o dyscyplinie czy samokontroli — wręcz przeciwnie, książka wyraźnie pokazuje, czym Self-Reg nie jest, dystansując się od powszechnego, a często błędnego utożsamiania samoregulacji z samokontrolą. Model Sel-Reg po raz pierwszy został przedstawiony w książce Samoregulacja SELF-REG w szkole. Spokój, koncentracja i nauka, a rozwinięcie i dalsze odniesienia do strategii i narzędzi znajdziemy właśnie w tym przewodniku.
Książka pomaga nauczycielom zdiagnozować zachowania dotyczące tego, dlaczego dzieci i młodzież myślą i postępują tak, a nie inaczej, lub nie myślą i nie postępują w taki sposób, jak byśmy chcieli; dlaczego trudno im poradzić sobie z niektórymi emocjami lub nie umieją odnaleźć się na społecznym polu minowym szkolnego życia; dlaczego może wydawać się, że brakuje im empatii, wartości moralnych lub ambicji; dlaczego czasem tak impulsywnie, a innym razem nie reagują; a co najważniejsze, dlaczego mają kłopoty z opanowaniem materiału, którego naszym zdaniem na pewno są się w stanie nauczyć.
Model ramowy Self-Reg jest procesem budowania stylu życia opartego na strategiach redukcji obciążenia stresem. Przedstawiony jest jako model złożony z czterech kluczowych selfregowych nurtów: Ziarno, Wschód Słońca, Patchwork i Przystań. Wykorzystują one model pięcioobszarowy doktora Shankera oraz metodę pięciu praktyk, która pomaga rozpoznać stresory, zredukować je, by przywrócić równowagę. Autorzy tłumaczą, że „uważna” samoregulacja polega nie na tłumieniu emocji czy napięcia, ale na zarządzaniem stresem w pięciu obszarach i we wszystkich jego przejawach— zarówno u dzieci, jak i dorosłych.
Jednym z głównych założeń książki jest teza, że sposób, w jaki uczniowie radzą sobie ze stresem, ma kluczowy wpływ na ich zdolności poznawcze, funkcjonowanie społeczne i wyniki w nauce. Dzieci pod wpływem przewlekłego stresu często wybierają nieadaptacyjne strategie samoregulacyjne — np. wycofanie, agresję, bierność — które chwilowo przynoszą ulgę, ale w dłuższej perspektywie tylko pogłębiają problemy. Celem Self-Reg jest wsparcie dzieci w zdobywaniu umiejętności rozpoznawania, rozumienia i reagowania na stresowe źródła, co pozwoli im na radzenie sobie z własną energią i napięciem w taki sposób, aby mogły lepiej przystosowywać się do ciągle zmieniających się i narastających sytuacji wywołujących stres.
Książka jest napisana przystępnym językiem, bogata w przykłady z praktyki edukacyjnej — historie z życia wzięte. Pomaga nauczycielom lepiej zrozumieć przyczyny trudnych zachowań uczniów, ale również lepiej rozpoznawać i zarządzać własnym stresem (przepadek Michele). To właśnie świadomość procesów stresowych i umiejętność ich regulacji stanowią fundament skutecznej pracy wychowawczej.
Podsumowując, Self-Reg w edukacji to nie tylko wartościowy przewodnik po innowacyjnym podejściu do edukacji, ale też inspirujący apel o zmianę sposobu myślenia o dzieciach, stresie i wspieraniu rozwoju. Książka ta powinna znaleźć się w bibliotece każdego nauczyciela i psychologa, który chce nie tylko lepiej zrozumieć swoich uczniów, ale również pomóc im budować zdrowe, odporne psychicznie fundamenty na całe życie.
Renata Zubowicz